Ούτι
ΈγχορδαΌπως αναφέρει ο Κυριάκος Καλαϊτζίδης, το Ούτι χρησιμοποιείται σήμερα «σ’ όλη την Εγγύς και την Μέση Ανατολή…στους Πέρσες, στους Αρμένιους, στους Τούρκους, στους Έλληνες, στους Εβραίους και σε όλο τον Αραβικό και τον υπόλοιπο μουσουλμανικό κόσμο». Η αρχική του μορφή ήταν διαφορετική από τη σύγχρονη. Ιστορικά, έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της μουσικής κουλτούρας των Αράβων. Τα έγχορδα όργανα διαδόθηκαν στους Άραβες από τους Πέρσες και τους Βυζαντινούς, μετά την εξάπλωση του Ισλάμ. Είναι πιθανόν ότι σ’ αυτά εντάσσεται και το Ούτι ή κάποια πρόδρομη μορφή του. Αργότερα οι Άραβες το ονόμασαν Al Oud, που σημαίνει στα αραβικά «ξύλο», ή «εύκαμπτο ραβδί». Οι Άραβες διαμόρφωσαν ένα ολόκληρο θεωρητικό σύστημα μουσικής πάνω στο Ούτι, βασισμένο, κατά μεγάλο μέρος, στα συγγράμματα των αρχαίων Ελλήνων θεωρητικών, με κύριους συντελεστές τους Ibrahim, Ziryah και Farabi. Μάλιστα, παλαιότερα, οι Άραβες συνθέτες χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά το Ούτι για να ολοκληρώσουν τις δημιουργίες τους. Μετά την αραβική κατάκτηση της σύγχρονης Ισπανίας (8ος -15ος αι. μ. Χ.) η μουσική κουλτούρα που συνδέεται με το συγκεκριμένο όργανο συνέβαλε στη διαμόρφωση της Ανδαλουσιάνικης μουσικής παράδοσης των τσιγγάνων. Πρόκειται για σολιστικό όργανο, ιδανικό για αυτοσχεδιασμούς (ταξίμια) και συνοδεία τραγουδιού. Στα τεχνικά του χαρακτηριστικά συγκαταλέγονται το μεγάλο αχλαδόσχημο ηχείο και το κοντό αλλά φαρδύ μπράτσο που δεν έχει τάστα ή μπερντέδες (χωρίσματα που αντιστοιχούν σε ημιτόνια ή μόρια). Το σχήμα και οι διαστάσεις του οργάνου διαμορφώνονται από τόπο σε τόπο. Στην Αίγυπτο, στη Συρία και σε άλλα αραβικά κράτη έχει μεγάλο σκάφος, στην Τουρκία λίγο μικρότερο και στο Ιράκ οι τρύπες του σκάφους στο καπάκι είναι ανοικτές, χωρίς (διακοσμητικές) ροζέτες. Το Ούτι παλαιοτέρα είχε δύο χορδές, μετά τέσσερις, ενώ κατέληξε να έχει πέντε ή και έξι στη σύγχρονη εκδοχή του. Ο Λιβανέζος μουσικός Farahat Hashem έφτιαξε ένα όργανο με επτά χορδές, το οποίο κάλυπτε τις χαμηλές αλλά και τις ψηλές κλίμακες. Οι χορδές παλιά, ήταν από έντερο και το πλήκτρο ή πένα από φλούδα κερασιάς ή κέρατο ζώου. Σήμερα τόσο οι χορδές, όσο και οι πένες δημιουργούνται από πλαστικές ύλες. Το Ούτι σήμερα είναι διαδομένο σχεδόν σε όλο τον κόσμο. Από τον 9ο αιώνα συνέβαλε σημαντικά στη διαμόρφωση της πρακτικής και θεωρητικής μουσικής παράδοσης της Μεσογείου. Το Ούτι είναι ένα από βασικά όργανα της Ανατολής που διαμόρφωσε τις μουσικές κλίμακες (δρόμους) που λέγονται μακάμ. Ένα μακάμ αποτελείται από ένα τετράχορδο και ένα πεντάχορδο μουσικό σχήμα τα οποία εναλλάσσονται. Ο αριθμός των μακάμ είναι αρκετά μεγάλος και διαφέρει από χώρα σε χώρα.
